Noqonuniy qurilish uchun jarima (2026): qancha to‘lanadi va uyni buzdirishadimi?

Ko‘pchilik hovlisida bitta xona qo‘shib qo‘yadi, garaj quradi yoki devorni ko‘taradi — va buni oddiy hol deb o‘ylaydi. Ammo O‘zbekistonda ruxsatsiz qurilish qonun bo‘yicha ma’muriy huquqbuzarlik hisoblanadi.

👉 Qisqa javob:

Jarima odatda bir necha baravar BHM (bazaviy hisoblash miqdori) asosida hisoblanadi
Ayrim holatda qurilishni qonuniylashtirish mumkin
Lekin jiddiy qoidabuzarlik bo‘lsa — binoni majburiy buzdirish ham mumkin

Quyida real hayotda qanday bo‘lishini bosqichma-bosqich tushuntiraman.

📌 Tezkor javob

Noqonuniy qurilish — loyiha hujjati va qurilish ruxsatisiz uy, qo‘shimcha xona, garaj, savdo shoxobchasi yoki devor qurishdir.
2026-yilda buning uchun odatda 5 BHMdan 20 BHMgacha jarima solinadi. Qurilish yer rejasiga zid yoki xavfli bo‘lsa, hokimlik qarori bilan majburiy buzdirilishi ham mumkin.

Noqonuniy qurilish nima hisoblanadi?

Hovliga qo‘shimcha xona qo‘shish
Balkonni yopib olish
Tom ustiga yana qavat chiqarish
Garaj yoki do‘koncha qurish
Devorga chiqib ko‘chani toraytirish
Hovlini kengaytirib qo‘shni yerga chiqib ketish
Loyihadan tashqari rekonstruksiya qilish

Muhim: Hatto o‘z yer uchastkangiz bo‘lsa ham — ruxsatsiz qurish mumkin emas.

Sababi: qurilishlar shaharsozlik rejasiga, gaz quvurlari, elektr liniyalari va yo‘l infratuzilmasiga bog‘langan bo‘ladi.

Kim aniqlaydi? (Ko‘pchilik bilmaydi)

Noqonuniy qurilish odatda quyidagilar orqali aniqlanadi:

Kadastr organi tekshiruvi
Hokimlik inspeksiyasi
Qo‘shnining arizasi
Yer sun’iy yo‘ldosh (aerofoto) monitoringi
Uyni sotishda kadastr tekshiruvi

⚠️ Eng ko‘p uchraydigan holat:
Uy sotayotganda yoki ipoteka olayotganda noqonuniy qurilish aniqlanadi.

2026-yilda jarima qancha?

Jarima miqdori BHM (Bazaviy hisoblash miqdori)ga bog‘liq. Amalda quyidagicha qo‘llanadi:

Holat	Jarima miqdori
Kichik qo‘shimcha qurilish	5–7 BHM
Garaj yoki alohida bino	7–10 BHM
Qavat qo‘shish	10–15 BHM
Yer chegarasini buzish	15–20 BHM

Jarima miqdori hudud va qoidabuzarlik darajasiga qarab o‘zgarishi mumkin.

Eng muhim savol: uyni buzdirishadimi?

Ha — lekin har doim emas.

Uy 3 xil holatdan biriga tushadi:

1) Qonuniylashtirish mumkin

Agar:

qo‘shni yerga chiqmagan bo‘lsa
yo‘lni to‘smasa
xavfsizlikka tahdid bo‘lmasa

→ Jarima to‘laysiz va kadastr orqali rasmiylashtirasiz.

2) Tuzatish talab qilinadi

Masalan:

devorni qisqartirish
derazani yopish
balandlikni kamaytirish

3) Majburiy buzdiriladi

Agar:

davlat yeriga kirib ketgan bo‘lsa
qizil chiziq (yo‘l zonasi)da qurilgan bo‘lsa
gaz yoki elektr tarmoqlari ustida bo‘lsa
ko‘p qavatli uyga xavf tug‘dirsa

Bu holatda faqat jarima bilan qutulib bo‘lmaydi.

Qanday qonuniylashtiriladi? (Amaliy tartib)

Ko‘pchilik noto‘g‘ri o‘ylaydi: jarima to‘lasam bo‘ldi.
Yo‘q — jarima faqat jazosi, rasmiylashtirish alohida jarayon.

Bosqichlar:

Kadastrga ariza beriladi
Texnik ko‘rik o‘tkaziladi
Shaharsozlik xulosasi olinadi
Loyiha chizdiriladi
Hokimlik qarori chiqadi
Yangi kadastr hujjati beriladi

⏱ Odatda 1–3 oy vaqt oladi.

Qachon katta muammo chiqadi?

Quyidagi paytda deyarli aniq aniqlanadi:

Uy sotish
Meros rasmiylashtirish
Kredit olish
Ipoteka
Kadastr yangilash

Shunda kadastr sizga:
“Qurilish loyiha bo‘yicha emas” degan yozuv chiqaradi va barcha jarayon to‘xtaydi.

Odamlar eng ko‘p qiladigan xato

“Hammaniki shunaqa-ku, hech kim kelmaydi”

Hozir tekshiruvlar ko‘p hollarda sun’iy yo‘ldosh xaritalari orqali amalga oshiriladi.
Ya’ni inspektor kelmasdan ham aniqlanadi.

FAQ (Ko‘p so‘raladigan savollar)

Jarimani to‘lasam uy avtomatik qonuniylashadimi?

Yo‘q. Jarima — faqat jazo. Alohida rasmiylashtirish kerak.

10 yil oldin qurilgan bo‘lsa ham jarima bo‘ladimi?

Ha. Muddat muhim emas. Aniqlangan payt jarima qo‘llanadi.

Qo‘shnim shikoyat qilsa darhol buzishadimi?

Yo‘q. Avval tekshiruv va ko‘rsatma beriladi.

Kadastrsız uyda yashash mumkinmi?

Yashash mumkin, lekin sotish, sovg‘a qilish, meros va kredit imkonsiz bo‘ladi.

Nimalarni qilish kerak / qilmaslik kerak

✔ Qilish kerak

Qurilishdan oldin loyiha olish
Hokimlikdan ruxsatnoma olish
Kadastr rejasini tekshirish
Chegarani aniq o‘lchash

❌ Qilmaslik kerak

Qo‘shni yerga chiqib qurish
Ko‘chaga qarab balkon chiqarish
Gaz quvuri yonida qurish
“Keyin rasmiylashtiraman” deb boshlash

Xulosa

Noqonuniy qurilish O‘zbekistonda juda keng tarqalgan, lekin 2026-yilda nazorat ancha kuchaygan. Ko‘pchilik faqat jarima bilan qutulaman deb o‘ylaydi, aslida esa eng katta muammo — uyni sotolmaslik va majburiy buzdirish xavfi.

Shuning uchun eng to‘g‘ri yo‘l:
qurilishdan oldin ruxsat olish — qurib bo‘lgandan keyin muammo hal qilishdan ancha arzon va oson.

Amaliy Hayot — hayot uchun foydali va ishonchli qo‘llanmalar.