O‘zbekistonda ishsizlik nafaqasini olish va kasb-hunarga bepul o‘qish: 2026-yilgi to‘liq qo‘llanma

O‘zbekistonda doimiy ish joyiga ega bo‘lmagan fuqarolar davlat tomonidan ijtimoiy himoya qilinadi. Bu nafaqat moliyaviy yordam (ishsizlik nafaqasi), balki zamonaviy kasblarni mutlaqo bepul o‘rganish va tadbirkorlikni boshlash uchun subsidiya olish imkoniyatini ham anglatadi.

Tezkor javob: O‘zbekistonda ishsiz deb e’tirof etilish va nafaqa olish uchun tuman (shahar) Kambag‘allikni qisqartirish va bandlikka ko‘maklashish markaziga shaxsan murojaat qilish yoki my.gov.uz portali orqali onlayn ariza berish lozim. Nafaqa miqdori oxirgi ish joyidagi o‘rtacha ish haqining foizida yoki bazaviy hisoblash miqdoriga (BHM) bog‘langan holda belgilanadi.

Kimlar ishsiz deb e’tirof etiladi?

O‘zbekiston Respublikasining "Aholi bandligi to‘g‘risida"gi qonuniga ko‘ra, ishsiz shaxs — bu 16 yoshdan to pensiya yoshigacha bo‘lgan, ishga va ish haqiga ega bo‘lmagan, ish qidirayotgan va ish taklif qilinsa, unga kirishishga tayyor bo‘lgan mehnatga layoqatli jismoniy shaxsdir.

Muhim shartlar:

Siz rasmiy ish joyiga ega bo‘lmasligingiz kerak;
Tadbirkorlik subyekti (YaTT) sifatida ro‘yxatdan o‘tmagan bo‘lishingiz lozim;
O‘zini o‘zi band qilgan shaxs sifatida ro‘yxatda turmasligingiz kerak.

Ishsiz sifatida ro‘yxatdan o‘tish: Bosqichma-bosqich yo‘riqnoma

2026-yilda ushbu jarayon to‘liq raqamlashgan. Sizda ikki xil yo‘l bor:

1-usul: My.gov.uz (Yagona portal) orqali onlayn

Bu eng tez va oson yo‘l bo‘lib, uydan chiqmagan holda amalga oshiriladi:

my.gov.uz portaliga OneID orqali kiring.
"Ishga joylashtirish" yoki "Ishsizlik nafaqasini tayinlash" xizmatini qidiring.
Anketani to‘ldiring (ma’lumotingiz, mutaxassisligingiz va oxirgi ish joyingiz haqida).
Ariza yuborilgach, u hududiy bandlik markaziga yo‘naltiriladi.

2-usul: Bandlik markaziga borish

Agar onlayn tizimdan foydalanishda qiyinchilik bo‘lsa, yashash manzilingizdagi tuman (shahar) Kambag‘allikni qisqartirish va bandlikka ko‘maklashish markaziga boring. O‘zingiz bilan faqat pasport (yoki ID-karta) bo‘lishi yetarli.

Ishsizlik nafaqasi: 2026-yilda miqdorlar qancha?

Ishsizlik nafaqasi hamma uchun bir xil emas. U sizning avvalgi ish stajingiz va ish haqiga bog‘liq:

Toifa	Nafaqa miqdori (taxminiy)
Oxirgi bir yilda kamida 26 hafta ishlaganlar	Oxirgi ish joyidagi o‘rtacha oylik ish haqining 50% miqdorida
Ish stajiga ega bo‘lmagan, birinchi bor ish qidirayotganlar	BHMning kamida 75 foizi miqdorida
Harbiy xizmatdan bo‘shaganlar	BHMning 100 foizidan kam bo‘lmagan miqdorda

Eslatma: Nafaqa muddati odatda 12 oylik davr ichida jami 26 haftadan oshmasligi kerak.

Bepul kasb-hunarga o‘qish imkoniyatlari

O‘zbekistonda ishsiz yoshlar va xotin-qizlar uchun "Ishga marhamat" mono-markazlari va kasb-hunarga o‘qitish markazlari faoliyat yuritadi. Agar sizda mutaxassislik bo‘lmasa yoki kasbingizni o‘zgartirmoqchi bo‘lsangiz, davlat sizni bepul o‘qitadi.

Qanday kasblarni o‘rganish mumkin?

IT-sohasi: Dasturlash, grafik dizayn, SMM.
Xizmat ko‘rsatish: Tikuvchilik, oshpazlik, konditerlik, sartaroshlik.
Texnik sohalar: Payvandlash, santexnika, avtoelektrik, mebelchilik.
Xorijiy tillar: Rus, ingliz, koreys, nemis va yapon tillari.

O‘qish davridagi imtiyozlar:

O‘qish mutaxassisligi va muddatiga qarab (odatda 1 oydan 6 oygacha), tinglovchilarga stipendiya to‘lanadi. O‘qish yakunida beriladigan diplom yoki sertifikat mehnat faoliyatini boshlash uchun rasmiy hujjat hisoblanadi.

"Mahalla yettiligi" va bandlik

2026-yilda bandlik masalasi mahallalar darajasiga tushirilgan. Agar siz ish qidirayotgan bo‘lsangiz, mahallangizdagi Hokim yordamchisi yoki Yoshlar yetakchisiga murojaat qiling. Ular:

Sizni "Temir daftar", "Ayollar daftari" yoki "Yoshlar daftari"ga kiritishi;
Tadbirkorlik uchun imtiyozli kredit yoki subsidiya olishga ko‘maklashishi;
Bo‘sh ish o‘rinlari haqida ma’lumot berishi mumkin.

Subsidiya olish: O‘z ishini boshlamoqchi bo‘lganlar uchun

Agar siz tayyor kasb egasi bo‘lsangiz-u, lekin uskuna sotib olishga mablag‘ingiz bo‘lmasa, bandlik markazidan subsidiya so‘rashingiz mumkin.

Tikuv mashinasi, payvandlash apparati yoki kompyuter kabi asbob-uskunalar uchun qaytarib bermaslik sharti bilan moddiy yordam ajratiladi.
Buning uchun "ishsiz" sifatida ro‘yxatda turish va o‘zini o‘zi band qilgan shaxs sifatida rasmiylashish talab etiladi.

FAQ: Ko‘p beriladigan savollar

1. Nafaqa olish uchun ariza berdim, lekin rad etishdi. Nega? Rad etishning asosiy sabablari: Sizda amaldagi tadbirkorlik (YaTT) borligi, talaba ekanligingiz (kunduzgi bo‘lim) yoki taqdim etilgan ma’lumotlarda xatolik borligi bo‘lishi mumkin.

2. Ishsizlik nafaqasi qancha vaqt to‘lanadi? Nafaqa muddati sizga mos keladigan ish topilgunga qadar, lekin ko‘pi bilan 6 oy davomida to‘lanadi.

3. O‘qishga kirsam nafaqa to‘lanadimi? Ha, agar siz bandlik markazi yo‘llanmasi bilan kasb-hunarga o‘qishga yuborilsangiz, nafaqa o‘rniga stipendiya olasiz.

4. Mos keladigan ishni rad etsam nima bo‘ladi? Agar siz ikki marta taklif qilingan (ma’lumotingiz va malakangizga mos) ishni asossiz rad etsangiz, ishsizlik nafaqasini to‘lash to‘xtatiladi.

Qilish va qilmaslik kerak bo‘lgan ishlar

Qilish kerak:

My.gov.uz dagi profilingizni yangilab boring: Ma’lumotingiz haqidagi diplomlar bazada ko‘rinishi uchun ularni raqamlashtiring.
Hokim yordamchisi bilan aloqada bo‘ling: Mahalladagi yangi loyihalar va bo‘sh ish o‘rinlari haqida birinchi bo‘lib ular xabar topadi.
Kasb o‘rganishdan qochmang: Hozirgi bozorda diplomdan ko‘ra amaliy ko‘nikma (skill) ko‘proq qadrlanadi.

Qilmaslik kerak:

Yolg‘on ma’lumot bermang: Agar rasmiy ishda ishlayotgan bo‘lsangiz va nafaqa olsangiz, keyinchalik bu mablag‘lar sud tartibida undirib olinadi.
Vaqtni boy bermang: Nafaqa — bu vaqtinchalik yordam. Undan faqat asosiy ish topilguncha o‘tish davri sifatida foydalaning.

Xulosa

O‘zbekistonda ishsizlik masalasida davlatdan yordam olish — bu murakkab byurokratiya emas, balki raqamlashgan va shaffof jarayondir. Asosiysi — harakatni boshlash. Agar ishsiz bo‘lsangiz, nafaqaga tayanish bilan cheklanib qolmasdan, bepul kurslarda yangi kasb egallashni maqsad qiling. Bu uzoq muddatli barqaror daromad garovidir.

Amaliy Hayot — hayot uchun foydali va ishonchli qo‘llanmalar.