2026-yilda o‘zini o‘zi band qilish tartibi: To‘liq yo‘riqnoma

O‘zbekistonda norasmiy sektorda ishlayotgan aholini qo‘llab-quvvatlash va ularga qonuniy maqom berish maqsadida o‘zini o‘zi band qilish tizimi joriy etilgan. Bu tizim frilanserlar, hunarmandlar, repetitorlar va boshqa ko‘plab soha vakillari uchun eng qulay va arzon soliq rejimlaridan biri hisoblanadi.

Qisqa javob: O‘zini o‘zi band qilish uchun "Soliq" mobil ilovasi orqali ro‘yxatdan o‘tiladi. Jarayon atigi 5 daqiqa vaqt oladi, mutlaqo bepul va sizdan hech qanday ortiqcha hujjat talab qilinmaydi. Buning natijasida siz daromad solig‘idan ozod bo‘lasiz va yillik bazaviy hisoblash miqdorining 1 baravari miqdorida ijtimoiy soliq to‘lab, to‘liq mehnat stajiga ega bo‘lasiz.

O‘zini o‘zi band qilish nima va u kimlar uchun?

O‘zini o‘zi band qilgan shaxslar — bu daromad olishga qaratilgan, shaxsiy mehnati bilan amalga oshiriladigan faoliyat bilan shug‘ullanuvchi jismoniy shaxslardir. Bu maqom yakka tartibdagi tadbirkorlikdan (YaTT) farq qiladi: bu yerda hisobotlar yo‘q, kassa apparati talab etilmaydi va soliq yuki minimal.

Asosiy shartlar:

Siz yollanma ishchilarni ishlatmasligingiz kerak.
Sizga kimdir ish beruvchi bo‘lmasligi lozim (ushbu faoliyat bo‘yicha).
Faoliyatingiz Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan ro‘yxatga mos kelishi kerak.

2026-yilda o‘zini o‘zi band qiluvchilar uchun ruxsat etilgan faoliyat turlari

Hozirda 100 dan ortiq faoliyat turlari bo‘yicha o‘zini o‘zi band qilish mumkin. Ularni quyidagi asosiy yo‘nalishlarga bo‘lish mumkin:

Maishiy xizmatlar: Sartaroshlik, manikyur, poyabzal ta’mirlash, uy jihozlarini tuzatish.
Qishloq xo‘jaligi: Chorva boqish, issiqxona yuritish, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yetishtirish.
Sanoat va hunarmandchilik: Yog‘och o‘ymakorligi, zargarlik, tikuvchilik, to‘quvchilik.
AKT va frilans: Dasturlash, dizayn, matn yozish (kopirayting), ijtimoiy tarmoqlarni yuritish (SMM).
Ijtimoiy xizmatlar: Repetitorlik, enagalik, uy tozalash (klining), tarjimonlik.

Qadamba-qadam yo‘riqnoma: "Soliq" ilovasida ro‘yxatdan o‘tish

2026-yilda ro‘yxatdan o‘tish jarayoni to‘liq raqamlashtirilgan. Quyidagi bosqichlarni bajaring:

1-qadam: Ilovani yuklab oling

Smartfoningizga "Soliq" (Davlat soliq qo‘mitasining rasmiy ilovasi) mobil ilovasini yuklab oling va Face-ID yoki OneID orqali kiring.

2-qadam: O‘zini o‘zi band qilish bo‘limini toping

Ilovaning asosiy sahifasidagi "Xizmatlar" bo‘limidan "O‘zini o‘zi band qilish" tugmasini bosing.

3-qadam: Ma’lumotlarni to‘ldiring

Faoliyat turi: Ro‘yxatdan o‘zingizga mos sohani tanlang (masalan, "Dasturiy ta'minot ishlab chiqish").
Hudud: Faoliyat ko‘rsatadigan viloyat va tumaningizni belgilang.
Sana: Ro‘yxatdan o‘tish sanasini tasdiqlang.

4-qadam: QR-kodli guvohnomani oling

Ma’lumotlar yuborilgach, tizim avtomatik ravishda sizga maxsus QR-kodli guvohnoma (sertifikat) shakllantiradi. Bu hujjat sizning qonuniy ishlayotganingizni tasdiqlaydi. Uni yuklab olishingiz yoki chop etishingiz mumkin.

Soliqlar va To‘lovlar: 2026-yilgi stavkalar

O‘zini o‘zi band qilgan shaxslar uchun eng katta imtiyoz — daromad solig‘idan (12%) to‘liq ozod etilishidir. Siz qancha daromad topishingizdan qat’i nazar, daromad solig‘i to‘lamaysiz.

Biroq, kelajakda pensiya olish va mehnat stajiga ega bo‘lish uchun Ijtimoiy soliq to‘lash talab etiladi:

To‘lov miqdori: Yiliga kamida 1 BHM (Bazaviy hisoblash miqdori).
Imtiyoz: Agar siz ushbu summani to‘lasangiz, sizga 1 yillik mehnat staji yoziladi.
To‘lov muddati: Ixtiyoriy ravishda yil davomida istalgan vaqtda to‘lash mumkin.

Eslatma: 2026-yil holatiga ko‘ra, daromadi yiliga 100 million so‘mdan oshgan o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar uchun qo‘shilgan qiymat solig‘i (QQS) yoki boshqa o‘zgarishlar yuzasidan soliq qonunchiligini tekshirib turish tavsiya etiladi.

O‘zini o‘zi band qilishning afzalliklari

Qonuniy maqom: Siz soliq idoralari va banklar oldida "ishsiz" emassiz.
Bank xizmatlari: Guvohnoma asosida bankdan kredit olish, bo‘lib to‘lash (rassrochka) xizmatlaridan foydalanish imkoniyati kengayadi.
Mehnat staji: Kam miqdordagi to‘lov evaziga rasmiy ish stajiga ega bo‘lasiz.
Yuridik shaxslar bilan ishlash: Korxonalar sizning xizmatingizdan foydalangan holda to‘lovlarni bank o‘tkazmasi orqali amalga oshira oladi (bu korxona uchun ham foydali, chunki ular siz uchun soliq to‘lamaydi).

FAQ: Ko‘p beriladigan savollar

1. Men rasmiy ishda ishlayman, qo‘shimcha ravishda o‘zini o‘zi band qilsam bo‘ladimi?

Ha, bo‘ladi. Asosiy ish joyingizdan tashqari bo‘sh vaqtingizda frilans yoki boshqa xizmatlar bilan shug‘ullanish uchun ro‘yxatdan o‘tishingiz mumkin. Bu sizning asosiy ish joyingizdagi stajingizga ta’sir qilmaydi.

2. Har oy hisobot topshirish kerakmi?

Yo‘q. O‘zini o‘zi band qilgan shaxslar soliq organlariga hech qanday deklaratsiya yoki hisobot topshirmaydilar.

3. Ro‘yxatdan o‘tish pullikmi?

Yo‘q, ro‘yxatdan o‘tish va guvohnoma olish mutlaqo bepul.

Qilish va qilmaslik kerak bo‘lgan ishlar

Qilish kerak:

"Soliq" ilovasida chek shakllantirishni o‘rganing (mijozlarga chek berish ishonchni oshiradi).
Yiliga bir marta ijtimoiy soliqni to‘lab qo‘ying — bu kelajakdagi pensiyangiz kafolati.
Guvohnomangizni PDF formatda saqlab qo‘ying.

Qilmaslik kerak:

Boshqa odamlarni rasmiy ishga yollamang (bunda YaTT ochish shart).
Taqiqlangan faoliyat turlari (masalan, litsenziya talab qilinadigan savdo) bilan shug‘ullanmang.
Guvohnomani boshqa shaxslarga foydalanish uchun bermang.

Xulosa

O‘zini o‘zi band qilish — bu o‘z daromadlarini qonuniylashtirishni istaganlar uchun eng sodda va samarali yo‘ldir. Ayniqsa, internet orqali xizmat ko‘rsatuvchi yoshlar va uyda o‘tirgan ayollar uchun bu tizim juda katta imkoniyatlar eshigini ochadi. 2026-yilda raqamli xizmatlarning rivojlanishi bu jarayonni yanada osonlashtirdi.

Amaliy Hayot — hayot uchun foydali va ishonchli qo‘llanmalar.