Avtomobilni to‘g‘ri sotib olish: hujjatlar, tekshiruv va tejamkor tanlov

Avtomobil sotib olish — ko‘pchilik uchun katta moliyaviy qaror. Noto‘g‘ri tanlov esa ortiqcha xarajat, hujjat muammolari yoki xavfsizlikka tahdid bo‘lishi mumkin. Ushbu maqolada O‘zbekiston sharoitida avtomobilni to‘g‘ri, xavfsiz va tejamkor sotib olish uchun zarur bo‘lgan barcha bosqichlar bosqichma-bosqich tushuntiriladi.

Maqola yangi va ikkinchi qo‘l avtomobillarni ko‘rib chiqadi, hujjatlarni tekshirishdan tortib, texnik holatni baholashgacha bo‘lgan amaliy maslahatlarni beradi.

Avtomobil sotib olishdan oldin reja tuzing

Avval reja bo‘lmasa, bozorda adashish oson. Quyidagi savollarga javob bering:

Maqsadni aniqlash

Shaxsiy foydalanishmi yoki ish (taksi, yetkazib berish)?
Shahar ichimi yoki uzoq masofalar?
Oilaviy avtomobilmi yoki yakka foydalanish?

Byudjetni belgilash

Faqat avtomobil narxini emas, balki:

ro‘yxatdan o‘tkazish,
sug‘urta,
texnik xizmat,
yoqilg‘i,
ehtiyot qismlar

xarajatlarini ham hisobga oling.

Yangi yoki ikkinchi qo‘l avtomobil: qaysi biri ma’qul?

Yangi avtomobil afzalliklari

Kafolat mavjud
Texnik nosozlik xavfi kam
Hujjatlar toza va aniq

Kamchiliklari

Narxi yuqori
Qimmat sug‘urta
Tez amortizatsiya (qiymati tushishi)

Ikkinchi qo‘l avtomobil afzalliklari

Arzonroq
Tanlov ko‘p
Amortizatsiya kamroq seziladi

Xavflari

Yashirin nosozliklar
Hujjat muammolari
Oldingi avariya izlari

Avtomobil hujjatlarini tekshirish tartibi

Hujjatlar — eng muhim qism. Quyidagilarni diqqat bilan tekshiring:

Asosiy hujjatlar

Texnik pasport
Oldi-sotdi shartnomasi
Egasi shaxsini tasdiqlovchi hujjat

Muhim tekshiruvlar

VIN raqami hujjatlar bilan mos keladimi?
Avtomobil garovda yoki taqiqda emasmi?
Jarimalar va qarzdorliklar mavjud emasmi?

Agar imkon bo‘lsa, rasmiy organlar yoki onlayn xizmatlar orqali tekshiruvdan o‘tkazing.

Texnik holatni qanday tekshirish kerak?

Avtomobil tashqi ko‘rinishi yaxshi bo‘lishi mumkin, ammo ichki muammolar yashirin bo‘ladi.

Dvigatel va transmissiya

Ishga tushganda begona tovushlar bormi?
Moy sizib chiqyaptimi?
Tezliklar silliq almashyaptimi?

Kuzov va bo‘yoq

Rang farqlari bor-yo‘qligi
Zang izlari
Avariya belgilari

Elektronika

Paneldagi ogohlantirish chiroqlari
Konditsioner va isitish tizimi
Sensor va kameralar

Imkon bo‘lsa, avtomobilni mustaqil ustaga ko‘rsating.

Test-drayv: majburiy bosqich

Test-drayvsiz avtomobil sotib olmang. Haydash jarayonida:

tormozlar,
rul boshqaruvi,
shovqin darajasi,
tebranishlar

ni baholang. Qisqa masofa emas, imkon qadar turli sharoitda sinab ko‘ring.

Bitimni rasmiylashtirishda nimalarga e’tibor berish kerak?

Oldi-sotdi shartnomasi

Narx va sana aniq yozilsin
Tomonlar ma’lumotlari to‘liq bo‘lsin
Imzolar mos kelsin

To‘lov usuli

Naqd puldan ko‘ra bank orqali o‘tkazma xavfsizroq
Kvitansiya yoki tasdiqni saqlang

Ro‘yxatdan o‘tkazish

Avtomobilni belgilangan muddatda rasmiylashtiring, kechiktirish jarima va muammolarga olib keladi.

Avtomobil xarajatlarini oldindan hisoblash

Ko‘p haydovchilar aynan shu bosqichda xato qiladi.

Doimiy xarajatlar

Yoqilg‘i
Sug‘urta
Texnik ko‘rik

Vaqti-vaqti bilan

Moy almashtirish
Shinalar
Ehtiyot qismlar

Tejamkor model tanlash uzoq muddatda katta foyda beradi.

Avtomobil tanlashda keng tarqalgan xatolar

Faqat tashqi ko‘rinishga qarash
Hujjatlarni tekshirmaslik
Shoshma-shosharlik
Mutaxassis fikrini e’tiborsiz qoldirish

Bu xatolar qimmatga tushishi mumkin.

FAQ – Ko‘p so‘raladigan savollar

Avtomobilni kimdan sotib olgan ma’qul?
Rasmiy salon yoki ishonchli sotuvchidan. Shaxsiy sotuvchida tekshiruv kuchli bo‘lishi kerak.

Ikkinchi qo‘l mashinani nechta usta ko‘rishi kerak?
Kamida bitta mustaqil usta tavsiya etiladi.

Hujjatlarsiz mashina olish mumkinmi?
Yo‘q. Bu qonuniy va moliyaviy muammolarga olib keladi.

Do / Don’t

Do (Qiling)

Oldindan reja tuzing
Hujjatlarni tekshiring
Test-drayv qiling
Mutaxassis maslahatini oling

Don’t (Qilmang)

Shoshilmang
Faqat narxga aldanmang
Hujjatsiz bitim qilmang
Og‘zaki va’dalarga ishonmang

Qisqa xulosa

Avtomobil sotib olishda to‘g‘ri yondashuv — xavfsizlik, tejamkorlik va xotirjamlik garovi. Reja, tekshiruv va sabr bilan qilingan tanlov sizni uzoq vaqt muammosiz xizmat qiladigan transport vositasi bilan ta’minlaydi.

Amaliy Hayot — hayot uchun foydali va ishonchli qo‘llanmalar.